Karol Nawrocki odmówił podpisania zmian w Kodeksie wyborczym, przepisów dotyczących reklamy politycznej oraz ustawy o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Jednocześnie zaakceptował osiem innych ustaw. W wystąpieniu bronił swoich decyzji i zarzucił rządzącym, że odpowiedzialność za problemy państwa próbują przerzucić na prezydenckie weta.
Czwartkowy bilans decyzji obejmuje przepisy dotyczące zarówno spraw ustrojowych, jak i codziennych rozliczeń obywateli oraz przedsiębiorców. Zgody prezydenta nie uzyskały trzy ustawy uchwalone 4 września. Podpis otrzymały natomiast m.in. nowelizacje dotyczące podatków, energetyki i ochrony konsumentów.
Oficjalny wykaz Kancelarii Prezydenta wymienia osiem podpisanych ustaw. W tej liczbie mieszczą się już przepisy o odnawialnych źródłach energii oraz podatku akcyzowym. Nie są to dwa dodatkowe akty, które należałoby doliczyć do ogłoszonego zestawienia.
Wybory i reklama polityczna. Prezydent uzasadnia odmowę podpisu
Najostrzejsze słowa Nawrockiego dotyczyły zmian w prawie wyborczym. Prezydent sprzeciwił się ograniczeniu liczby komisarzy wyborczych. Zakwestionował również moment wprowadzania nowych rozwiązań, wskazując na zbliżające się wybory parlamentarne.
„Wybory są fundamentem demokracji. (…) Dlatego mówię jasno: kuglowania wyborami nie będzie” — oświadczył.
W ten sposób przedstawił własną ocenę nowelizacji. Zarzut ingerowania w reguły wyborcze stanowi uzasadnienie jego decyzji, a nie rozstrzygnięcie sądu o intencjach autorów ustawy.
Drugie weto objęło przepisy określające organy odpowiedzialne za sprawy reklamy politycznej, procedury oraz odpowiedzialność za naruszanie obowiązków. Nawrocki uznał, że proponowane rozwiązania mogą ograniczać swobodę debaty publicznej.
„Wolność słowa jest prawem obywatela, a nie przywilejem przyznawanym przez władzę” — argumentował.
Prezydent krytykował ponadto odmienne traktowanie reklam związanych z podmiotami ze Stanów Zjednoczonych i państw Unii Europejskiej. W jego ocenie taki podział budził zastrzeżenia. Nie oznacza to jednak zakazu wypowiedzi amerykańskich obywateli — przedmiotem sporu były regulacje reklamy politycznej.
Ustawa o wyrokach ETPCz również bez podpisu
Trzecia odmowa dotyczyła ustawy o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Nawrocki zakwestionował przewidzianą w niej rolę ministra spraw zagranicznych. Przekonywał, że rozwiązania mogłyby naruszać niezależność sądów.
Jednocześnie nie odrzucił samej zasady realizowania przez Polskę zobowiązań międzynarodowych. Zastrzegł natomiast, że sposób ich wykonywania musi odpowiadać krajowemu porządkowi konstytucyjnemu.
Argumentacja prezydenta koncentrowała się więc na mechanizmie wdrażania orzeczeń, a nie na deklaracji rezygnacji z międzynarodowych zobowiązań. Podobnie jak przy pozostałych wetach Nawrocki przedstawiał odmowę podpisu jako działanie kontrolne wobec parlamentu i rządu.
„Weto nie jest blokadą. Weto jest konstytucyjnym narzędziem obrony obywateli przed złym prawem” — mówił.
Swoje stanowisko wsparł bilansem dotychczasowej pracy. Podał, że od początku kadencji podpisał 290 ustaw. Przywołał także przypadki przepisów, które po jego wcześniejszych zastrzeżeniach wróciły w zmienionej postaci.
Podpisy pod ustawami podatkowymi i energetycznymi
Obok trzech wet znalazły się decyzje pozwalające kontynuować proces legislacyjny w innych dziedzinach. Prezydent zaakceptował zmiany dotyczące ochrony konsumentów, OZE, podatków dochodowych, akcyzy, Prawa wodnego i Prawa energetycznego. Podpisał również nowelizację przepisów okołobudżetowych oraz pakiet zmian w podatkach i opłatach lokalnych, PIT i podatku od czynności cywilnoprawnych.
W wystąpieniu wskazywał na praktyczne znaczenie części tych rozwiązań. Wymienił dodatkowe finansowanie świadczeń obsługiwanych przez KRUS, ochronę przed wprowadzającymi w błąd deklaracjami ekologicznymi oraz zmiany w rozliczeniach podatkowych.
Osobno wrócił do przepisów o biogazie i biometanie, a także akcyzie na e-papierosy. Przedstawiał je jako przykłady pokazujące, że zgłaszane przez niego zastrzeżenia mogą prowadzić do poprawiania ustaw.
Nie wszystkie podpisy oznaczały jednak pochwałę sposobu pracy rządu. Przy regulacjach energetycznych Nawrocki zarzucił autorom pośpiech i zbyt późne przygotowanie przepisów.
„Polska nie może być rządzona w trybie nieustannego pośpiechu i niechlujstwa prawnego” — stwierdził.
Prezydent zarzucił też parlamentowi brak prac nad jego propozycjami, przywołując rozwiązania dotyczące finansowania obronności i cen paliw. Zakończył wystąpienie apelem o współpracę, wskazując na ochronę zdrowia, inwestycje, zatrudnienie i bezpieczeństwo energetyczne jako sprawy wymagające konkretnych decyzji.
