Ustępujący prezydent Andrzej Duda podjął trzy kontrowersyjne decyzje legislacyjne. Zawetował ustawy likwidujące Akademię Kopernikańską i Akademię Wymiaru Sprawiedliwości, a projekt o pomocy psychologicznej dla młodzieży skierował do Trybunału Konstytucyjnego. To jedne z jego ostatnich działań przed końcem kadencji.
Weto wobec likwidacji uczelni. „Nie zgodzę się na skok na kadrę”
W oficjalnym oświadczeniu Andrzej Duda poinformował o zawetowaniu dwóch ustaw, które miały doprowadzić do likwidacji Akademii Kopernikańskiej oraz Akademii Wymiaru Sprawiedliwości (AWPS).
– Musiałem dwie ustawy skierować do Sejmu do ponownego rozpoznania, ponieważ nie zgodzę się na to, by uderzano w Polsce wyższe uczelnie – podkreślił prezydent.
W jego ocenie proponowane zmiany stanowiły ingerencję w autonomię uczelni oraz próbę przejęcia kadry akademickiej przez środowiska polityczne. Duda nazwał to „typowym skokiem na stołki”.
– Sam byłem zwolennikiem ustawy powołującej Akademię Kopernikańską, by istniała i rozwijała się międzynarodowa współpraca naukowa. Likwidacja to kuriozalna decyzja, z którą absolutnie się nie zgadzam – zaznaczył.
Akademie pod ochroną prezydenta
Akademia Kopernikańska, powołana z inicjatywy prezydenta, miała stanowić prestiżowy ośrodek naukowy promujący polską myśl na arenie międzynarodowej. Proponowana likwidacja miała być elementem nowelizacji przepisów wdrażanych przez nowy rząd.
W przypadku Akademii Wymiaru Sprawiedliwości, Duda wskazał na próbę politycznego przejęcia uczelni i wymiany władz, co – jego zdaniem – naruszało konstytucyjną zasadę autonomii uczelni wyższych.
Według danych z Kancelarii Prezydenta, przez 10 lat kadencji Andrzeja Dudy podpisano 1850 ustaw, zawetowano 19, a 61 skierowano do Trybunału Konstytucyjnego.
Pomoc psychologiczna dla nastolatków pod lupą TK
Prezydent nie zawetował trzeciej ustawy, ale skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie prewencyjnym. Dotyczy ona umożliwienia osobom od 13. roku życia samodzielnego korzystania z pomocy psychologicznej – bez zgody rodziców.
– To nie jest weto. Skierowałem ustawę do TK, bo mam poważne wątpliwości konstytucyjne – powiedział Duda. – Chodzi o bezpieczeństwo dzieci. W moim przekonaniu jest bardzo wątpliwe konstytucyjnie, aby 13-latek całkowicie poza kontrolą rodziców mógł wybierać psychologa i poddawać się terapii.
Prezydent podkreślił, że zawód psychologa nie jest odpowiednio uregulowany w polskim prawie, co – jego zdaniem – rodzi zagrożenie, jeśli rodzice zostaną wykluczeni z procesu terapeutycznego.
Skierowanie ustawy do TK oznacza, że nie wejdzie ona w życie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał. Duda uzasadnił ten krok również troską o prawa rodzicielskie.
Decyzje na koniec prezydentury
Ostatnie decyzje legislacyjne Andrzeja Dudy pokazują, że w końcówce swojej kadencji coraz częściej sięgał po narzędzia kontroli konstytucyjnej. Zwłaszcza gdy – jak podkreślał – w grę wchodziło ryzyko politycznego odwetu lub naruszeń praw podstawowych.
