Najostrzejsze weto wobec UE. Kulisy decyzji Karola Nawrockiego wychodzą na jaw

Krótko po telewizyjnym orędziu wszystko wydawało się jasne. Prezydent mówił o pieniądzach, ryzyku i długu. Ale dopiero później, w ciszy urzędowego dokumentu, pojawił się zupełnie inny przekaz.

• Czytaj też: „SAFE 0 proc.” pod ostrzałem ekonomistów. Pomysł Nawrockiego budzi poważne wątpliwości

Weto SAFE. Co naprawdę zapisał prezydent

Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę wdrażającą unijny program SAFE, czyli Finansowy Instrument Zwiększenia Bezpieczeństwa. W wystąpieniu telewizyjnym skupił się głównie na ekonomii – kosztach pożyczki, jej długoletnim charakterze i ryzyku dla budżetu państwa.

Dopiero opublikowane przez Kancelarię Prezydenta uzasadnienie ujawnia pełną skalę sporu. I to nie o pieniądze, ale o suwerenność państwa.

W dokumencie padają jednoznaczne zarzuty wobec instytucji unijnych. Prezydent wskazuje, że mechanizm SAFE może prowadzić do przejęcia części kompetencji Polski w obszarze bezpieczeństwa militarnego. Chodzi nie tylko o finansowanie, ale także o wpływ na decyzje dotyczące uzbrojenia i kierunków modernizacji armii.

Kluczowym elementem argumentacji jest powołanie się na artykuł 90 Konstytucji RP. Zdaniem prezydenta wdrożenie programu w obecnej formie oznaczałoby niedopuszczalne przekazanie kompetencji organom międzynarodowym.

To właśnie ten wątek całkowicie nie pojawił się w orędziu.

Spór o „kamienie milowe” i kontrolę Brukseli

W pisemnym wecie pojawia się jeszcze jeden mocny akcent – mechanizm warunkowości, dobrze znany z konfliktu wokół Krajowego Planu Odbudowy.

Prezydent ostrzega, że Komisja Europejska mogłaby uzyskać realne narzędzie nacisku. Chodzi o możliwość wstrzymywania wypłat środków w przypadku niespełnienia określonych warunków. W dokumencie pada sugestia, że tzw. kamienie milowe mogłyby być zmieniane w trakcie trwania programu.

W praktyce oznaczałoby to sytuację, w której dostęp do finansowania dla polskiej armii byłby uzależniony od decyzji podejmowanych poza krajem.

To wyraźne zaostrzenie retoryki wobec Brukseli.

Wyłom w europejskim podejściu

Decyzja prezydenta wyróżnia się także na tle innych państw. Mechanizm SAFE został zaakceptowany nawet przez rządy uznawane za sceptyczne wobec Unii.

Publicysta Jakub Bodziony zwrócił uwagę, że:

Mechanizm przyjęły prawicowe Węgry Orbána i Włochy Meloni. Tam uznano, że tanie pieniądze na bezpieczeństwo pozostają tanimi pieniędzmi na bezpieczeństwo.

Na tym tle stanowisko polskiego prezydenta może oznaczać polityczną izolację w tej sprawie.

Zerwanie z linią poprzedników

Jeszcze mocniej wybrzmiewa porównanie z wcześniejszymi prezydentami. Do tej pory sprawy bezpieczeństwa były w dużej mierze wyłączone z ostrego sporu z Unią Europejską.

Lech Kaczyński, mimo twardej retoryki, podpisał Traktat z Lizbony.
Andrzej Duda wielokrotnie akceptował rozwiązania pogłębiające współpracę wojskową w ramach struktur międzynarodowych.

Tym razem mamy do czynienia z czymś innym.

Bezpośrednie oskarżenie Komisji Europejskiej o próbę przejęcia kontroli nad polityką zbrojeniową państwa to ruch bez precedensu. I sygnał, że relacje Warszawy z Brukselą wchodzą w nową, znacznie bardziej konfrontacyjną fazę.